3 مارس 2022- بر اساس یک مطالعه جدید که در مجله  PLOS Biologyمنتشر گردید، اندازه گیری همزمان ده ها نوع چربی در خون ("لیپیدومیکس") می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 (T2D) و بیماری های قلبی عروقی (CVD) را در سال های آینده پیش بینی کند. دکتر کریس لابر و همکارانش از شرکت بیوتکنولوژی لیپوتایپ، در آلمان، گفتند: چنین پیش‌بینی زودهنگامی از طریق پروفایل لیپیدومیک ممکن است مبنایی برای توصیه مداخلات رژیم غذایی و شیوه زندگی، قبل از ایجاد بیماری فراهم کند.

ارزیابی کنونی خطر ابتلا به T2D و CVD تا حد زیادی به سابقه بیمار و رفتارهای خطرزای فعلی، و سطح و نسبت دو لیپید اصلی خون، کلسترول با چگالی بالا و کلسترول با چگالی کم بستگی دارد. اما خون حاوی بیش از صد نوع چربی دیگر است که تصور می‌شود حداقل تا حدودی جنبه‌های متابولیسم و ​​هومئوستازی را در سراسر بدن منعکس می‌کنند.

برای ارزیابی اینکه آیا یک اندازه گیری جامع تر از لیپیدهای خون می تواند دقت پیش بینی خطر را افزایش دهد، نویسندگان از داده ها و نمونه های خونی 4000 فرد سالم و میانسال ساکن سوئد که در یک مطالعه سلامت طولی شرکت کرده بودند، استفاده کردند. با استفاده از نمونه‌های خونی که در ابتدا از این افراد گرفته شده بود(از سال 1991 تا 1994 )، غلظت 184 لیپید با استفاده از طیف‌سنجی جرمی کمّی و توان بالا ارزیابی شد. در طول دوره پیگیری، 13.8٪ از شرکت کنندگان بهدیابت نوع 2 و 22٪ بهبیماریهای قلبی عروقیمبتلا شدند.

برای ایجاد نمایه ریسک مبتنی بر لیپید، نویسندگان دوره‌های آموزشی/آزمایشی مکرر را با استفاده از دو سوم داده‌های لیپیدی که به‌طور تصادفی انتخاب شده بودند، انجام دادند، تا یک مدل ریسک ایجاد کنند، و سپس بررسی کردند که آیا این مدل می تواند به‌طور دقیق خطر ابتلا به بیماری دیابت و قلبی عروقی را در یک سوم باقی‌مانده از افراد پیش‌بینی می‌کند یا خیر. پس از توسعه ی مدل، افراد بر اساس مشخصات لیپیدومی خود در یکی از شش زیر گروه، قرار گرفتند.

در مقایسه با میانگین‌های گروه، خطر ابتلا به T2D در پرخطرترین زیر گروه، 37 درصد بود، که 168 درصد افزایش را نشان می داد. در مقایسه با میانگین کل گروه، خطر ابتلا به CVD در پرخطرترین گروه 40.5٪ بود، که 84٪ افزایش را نشان می داد. کاهش قابل توجهی در خطر در مقایسه با میانگین ها نیز در گروه های کم خطر مشاهده شد. افزایش خطر ابتلا به هر یک از این بیماری‌ها، مستقل از عوامل خطر ژنتیکی شناخته شده و مستقل از تعداد سال‌های زندگی افراد تا شروع بیماری بود.

چندین پیامد بالقوه مهم از این یافته ها وجود دارد. در سطح فردی، ممکن است بتوان ریسک ابتلا به بیماری را چندین دهه قبل از شروع بیماری تعریف کرد، احتمالاً در زمانی که اقدامات لازم برای جلوگیری از بیماری می توانند موثر باشند. لیپیدومیکس، چه در ترکیب با ژنتیک و سابقه بیمار یا مستقل از آنها، ممکن است بینش جدیدی در مورد زمان و چرایی شروع بیماری ارائه دهد. بعلاوه، با شناسایی لیپیدهایی که بیشترین خطر را دارند، ممکن است بتوان کاندیدهای دارویی جدیدی را شناسایی کرد.

دکتر لابر، گفت: خطر لیپیدومیک، که تنها با کمک یک اندازه گیری طیف سنجی جرمی ارزان و سریع به دست می آید، می تواند ارزیابی ریسک سنتی را بر اساس سنجش بالینی گسترش دهد. علاوه بر این، لیپیدهای منفرد در خون ممکن است پیامدهای مختلفی از فرآیندهای متابولیکی باشند یا منجر به آن فرآیندها شوند، که ممکن است به صورت جداگانه به عنوان نشانگرهای آن فرآیندها مهم باشند و اگر این درست باشد، "لیپیدوم ممکن است بینش هایی بسیار فراتر از خطر ابتلا به دیابت و بیماری های قلبی عروقی ارائه دهد."

دکتر لابر افزود: "تقویت پیشگیری از بیماری ها یک تلاش مشترک جهانی با جنبه های مختلف است. ما نشان دادیم که چگونه لیپیدومیکس می تواند جعبه ابزار ما را برای تشخیص زودهنگام افراد در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت و بیماری های قلبی عروقی گسترش دهد."

منبع:

https://www.sciencedaily.com/releases/2022/03/220303141145.htm